In Agra hebben we de marmeren witte pracht van de Taj Mahal bewonderd. Het is een van de 7 wereldwonderen. En het is inderdaad een fantastisch mausoleum, wat Sjah Jahaan ooit voor zijn overleden vrouw liet  bouwen. 

Het valt overigens wel op dat zijn marmeren kist toch echt de grootste is. De symmetrie, de lichtval, de bewerking met de verschillende edelstenen; het is werkelijk een bijzonder en uiterst kostbaar gebouw.

Daarna zijn we we met de nachttrein naar Varanasi gegaan. Dit is de plek voor hindoes om je ritueel te laten verbranden en je as in de rivier te laten strooien. We zijn in heel wat chaotische, drukke en vieze steden geweest, maar Varanasi slaat alles. Wat een gekkenhuis is het hier! Tegelijkertijd ook een heel bijzondere plaats. Langs de rivier zijn maar liefst 48 ghats (rituele plekken om te baden in de rivier). Je kunt er langs varen met bootjes om het schouwspel vanaf de rivier gade te slaan. Dat is een redelijke genante vertoning, want de bootjes varen zo dicht langs de kant dat je de mensen recht in het gezicht kijkt. Wonder boven wonder schijnen de Indiers zich daar niet aan te storen. De baders zijn heel    geconcentreerd bezig met hun ritueel en laten zich door niemand van de wijs brengen. Alles gebeurt in volstrekte devotie. Met honderden tegelijk wel te verstaan. Met zonsopgang waren we vanochtend paraat: een mooi schouwspel, dat moet gezegd. De zon wordt ritueel verwelkomd door de talloze pelgrims. 's Avonds is er ook een schouwspel te zien vanaf de rivier: arti. Dat is een ode aan de rivier de Gangus, die bron is van water en dus leven. Het is een prachtig spektakel.

Een eind verderop langs de rivier gaat het niet over het leven, maar over de dood. Deze twee gaan overigens hand in hand door de hele stad, lijkt het. In Varanasi zijn meer armoedzaaiers, bedelaars en verminkten dan waar dan ook.  Lijkverbranding had ik vorig jaar in Kathmandu in Pashupatinath al gezien, maar hier aan de Ganges oogt het veel directer en minder officieel. Er liggen gewoon 5 brandstapels naast elkaar op een rijtje. Terwijl iemand het vuur van een vrouwelijk lijk aanstak stonden wij er ongeveer 10  meter vandaan naar te kijken. Op de trappen naar het water liggen overal bergen hout; er is 300 kilo nodig voor een brandstapel. Het ziet eruit als een industrie. En dat is het in zekere zin ook want de lijkverbranding  gaat hier dag en nacht door.  Het heeft iets ontluisterends en tegelijkertijd iets heel gewoons. Leven zonder dood bestaat immers niet. 

Straks gaan we met de trein naar Delhi. Het is de laatste dag. Morgen vlieg ik terug naar Nederland. Ik heb wat verhaaltjes geschreven tijdens deze reis, maar dat is lang geen volledig verslag van mijn reis; alsook niet van mijn indrukken. Als ik thuis ben heb ik wellicht nog tijd voor een nabeschouwing en het invoegen van wat fotoos.