De Camino Primitivo eindigde voor mij waar deze de Camino Frances kruiste: bij Melide. Ik hoef niet zonodig voor een 4de keer in Santiago aan te komen en had het plan opgevat om via Ponferrada naar Madrid te reizen. Uit pure nostalgie: in 2009 ben ik ´s ochtends om een uurtje of 7 langs het fort van Ponferrada gebanjerd en heb er toen eigenlijk niets van gezien. Ik ben er kilometers omgelopen omdat ik enkele gele pijlen miste. Ik wilde er nog wel eens opnieuw langs. Dat bleek nog niet zo eenvoudig want vanaf Melide gaan er helemaal geen bussen die kant uit. Ik moest terug naar Lugo. Gehoord hebbend van de voordelen voor 60 plussers kocht ik in Lugo bij de  RENFE (Spaanse spoorwegen) een tarjeta dorada voor 5,15 euro, waarmee ik een jaar lang met grote kortingen mag reizen (40% door de week en 25% in het weekend). Inmiddels ben ik helemaal enthousiast geworden over de Spaanse spoorwegen. Fantastische treinen, supercomfortabel; je suist geruisloos door het landschap. De route van Lugo naar Ponferrada gaat over en door bergen en duurt 2,5 uur. Soms rijdt hij 220, soms 50 km per uur. Een prachtige rit. Je begrijpt gewoon niet waarom ze in Spanje kunnen wat de Fyra niet kan, want ze kennen hier heus ook echte winters. Bovendien zijn hier bergen waar we in nederland al helemaal geen last van hebben. De dag erna heb ik de trein naar Madrid gepakt (duur: 5 uur). En kwam langs allerlei plaatsen waar ik indertijd gelopen heb (Sarria, Astorga, Leon, Sahagun). Het was een beetje vreemd om in Ponferrada honderden wandelaars aan te treffen. De herberg was er overvol. Een van de fijne dingen van de Camino Primitivo is toch wel dat er niet zoveel mensen zijn. Ponferrada was overigens een en al herkenning tot en met het heerlijke koffietentje. En natuurlijk heb ik nu het kasteel van de tempeliers goed bekeken. Allerlei herinneringen aan de Camino uit 2009 kwamen weer boven. Maar ook herinneringen aan de tocht die ik in 1970 (?) maakte in een overvolle auto met Jef c.s. dwars door Spanje en Portugal. En de autorit met Iris en Corinne in mijn oranje R4 in 1980. De eindeloze glooiende gele landerijen met kerken uit de vergetelheid staan in mijn geheugen gegrift. De route naar Madrid is nog net zo dor en geel als toen. Zo´n landschap heeft wel wat. Het is ook niet voor niks dat ik nog 10 jaar nagepraat heb over mijn Saharatrip met Tom in 84-85. Nu zit ik in Madrid en moet zeggen dat ik me er eigenlijk nauwelijks iets van herinner. Behalve dan dat we er bestolen werden en ellenlang op een politiebureau verbleven. Gelukkig bleven wel de visioenen van Jeroen Bosch en Breughel in beeld en die hangen inderdaad nog in het Prado. Zo komt het dat Madrid mij opnieuw verrast met haar rijke architectuur uit imperialistische en dictatoriale tijden, fraaie schaduwrijke parken en levendigheid tot diep in de nacht. Op een demonstratie in het centrum (maar die ging over politieke gevangenen)en wat bedelaars na (voornamelijk oost europeanen) merk ik weinig van de crisis. Op het platteland merkte ik er meer van, leek het. De werkeloosheid en de huizencrisis was in de kleinere plaatsen op de Camino het gesprek van alle Spanjaarden. Allemaal de schuld van Duitsland, hoorde ik zeggen. En ook: Duitsland krijgt haar crisis nog, wacht maar af! Het is hier tropisch met temperaturen van 36 graden. Het ritme van het leven is daar aan aangepast. Iedereen gaat pas om 22.00 uur ´s avonds eten. Het is me volstrekt duidelijk waarom de Spanjaarden bij het ontbijt niet verder komen dan een kop koffie en een droge Magdalena. ´s Middags tussen 14.00 en 16.00  is het ook tijd voor eten en een dutje en ligt het openbare leven stil. Ik heb wat afgelopen vandaag, ben dat tenslot gewend; door het Retiro park, langs het beroemde Atocha station (vanwege de aanslag in 2004), over talloze kleine en grote pleinen met monumenten, leuke straatjes met barretjes en restaurantjes tot en met een uitgebreid bezoek aan het Thyssen-Bodemisza museum. Morgen komt de rest van de stad aan de beurt. Gisteravond flamenco gezien in een kelder en geconstateerd dat ik het eigenlijk een agressieve dans vind, waarbij het strakke hoekige voorop lijkt te staan.

Reizen is heerlijk. Lekker met een plattegrondje in de hand een stad ontdekken. Op een bankje zitten naast een mannetje en dan even alle sociaal economische problemen doornemen van Spanje….  In de bus naast iemand zitten die in een notendop zijn hele leven de revue laten passeren. In de metro met een Spanjaard aan de praat raken die hospitalero is in Zubiri…..(alsof je kunt zien dat ik ook hospitalera ben).  Dit soort contacten vind ik goude momenten. Ze komen en gaan maar dat je met wildvreemden binnen 2 minuten over essentiele dingen zit te praten, dat blijft toch heel bijzonder.