Afgelopen weken zijn er meerdere artikelen verschenen in diverse kranten over expedities naar Spitsbergen. Voor alle duidelijkheid vertel ik dat wij geen onderdeel waren van zo’n door de wetenschap georganiseerde expeditie. Ik wist er ook helemaal niets van en ervaar het als toeval dat zij in dezelfde periode op Spitsbergen waren. Zij zijn overigens in een totaal ander gebied geweest dan wij. Zij zijn op de eilanden in het ZuidOosten geweest en wij zijn juist helemaal via de Westkant naar het hoge Noorden gegaan. Hun verhalen over de vele ijsberen deden bij mij de wenkbrauwen fronsen. Wij hebben er met veel speurwerk in 12 dagen slechts 5 ontwaard vanaf de boot. Het ontroerde ons dat we er echt een paar zagen. Nu lijkt het zo te zijn dat er op andere eilanden veel meer ijsberen zitten dan waar wij waren. Ik heb geen idee of dat klopt. Ook melden zij dat er veel rendieren zijn op de mossig begroeide delen . Dat geldt wellicht ook voor het zuidoostleijk gebied waar zij verslag van doen. Wij hebben echt niet meer dan een paar rendieren gezien.

De verhalen over de aanwezige plastic troep zijn wel herkenbaar. Wij hadden dezelfde ervaring. Het niet afbreekbare plastic komt met de golfstroom mee en vindt je op allerlei oevers.

De geschiedenis van Spitsbergen behoeft een kleine uitleg, merkte ik uit vragen. Ik ga hier geen college houden, maar een paar feiten zijn wellicht verhelderend.

Spitsbergen is van oudsher een onbewoond gebied. Er hebben daar geen eskimo’s of zo gewoond. De eerste mensen die het eiland zagen zouden de Pomoren zijn, jagers van de noordelijke kusten van Rusland. Er is over hen echter weinig bekend. Wat wel goed beschreven is, is de ontdekking in 1596 door Willem Barentsz. Daarna kwamen de walvisvaarders uit diverse europese landen voor de walvisjacht en verwerking van de walvistraan. In de 19e eeuw kwamen de pelsjagers (trappers), die het gemunt hadden op de mooie huiden. In dezelfde periode kwamen bedrijven op zoek naar kolen en mineralen, Niet te vergeten de recordjagers die als eerste op de Noordpool wilden staan. Denk daarbij aan legendarische poolexpedities van bv Roald Amundsen (ontdekker van de Zuidpool) en Umberto Nobile (met luchtschip). Bij de reddingsacties naar het neergestortte luchtschip Italia vond Amundsen tragischerwijze de dood. Bij die acties was ook Sjef van Dongen, een Rotterdammer, betrokken. Dat verhaal is jammergenoeg minder bekend. Al deze activiteiten maakte het noodzakelijk om een administratie voor het gebied op te zetten. In 1920 werd het Spitsbergenverdrag ondertekend waardoor de hele archipel (Svalbard) onder Noors bestuur werd geplaatst. Tijdens WOll verjoeg Duitsland iedereen op Spitsbergen, wat dramatische vernielingen met zich meebracht. Sinds 1990 zijn de Russen gestopt met hun mijnactiviteiten in Pyramiden. Er was geen geld meer voor continuering van de mijnactiviteiten. Inmiddels zijn bijna alle mijnen gesloten op de russische in Barentsburg na. Momenteel heb je op Spitsbergen vooral Noorse en Russische nederzettingen. Er zijn wetenschappers uit de hele wereld en er is in toenemende mate toerisme. Wie geinteresseerd is in gedetailleerdere verhalen kan gemakkelijk wat vinden door te googelen. In het noordelijke Ny Alesund, alwaar het noordelijkste postkantoortje van de wereld te vinden is, ontwaarde ik ook een paar huizen waar wetenschappers van de Universiteit Groningen gestationeerd zijn.

Van de boven aangeduide periodes zijn op diverse plekken restanten te vinden, hoewel al veel verdwenen is, afgebroken of meegenomen. Natuurlijk is het leuk om een overwinteringsplek van vroegere avonturiers tegen te komen!

In mijn vorige stukje werd niet duidelijk dat ons gezelschap op de Anne Margaretha internationaal was. Het was een heterogeen gezelschap qua leeftijd, ervaring en nationaliteit; ook de crew was niet helemaal Nederlands. Alle lof voor de schipper is op zijn plaats. Hij heeft ons een onvergetelijke ervaring bezorgd. Ik heb groot respect voor zijn ecologische betrokkenheid, zijn ervaring met de arctische wateren en verbondenheid met de natuur. Samen met de crew was het een perfect team. Als gasten kregen we alle support van hen en konden we veel leren over van alles. Over de impact van klimaatverandering op het leven van dieren in dit gebied, op plantengroei, op terugtrekkende gletsjers, over de geschiedenis van dit noordelijke gebied, maar ook over zeilen, navigeren e.d. En dat alles in een goedmoedige sfeer met elke dag goede maaltijden en zelfs dagelijks vers gebakken brood!!!