omzwervingen

Mijn Camino is afgelopen. Voor wie niet goed begrepen heeft hoe ik ben gelopen: op het kaartje hierboven zie je een soort extra lijntje lopen aan de noordwestkant via Ribadeyo. Dié route is het vervolg van de Camino del Norte die ik gegaan zijn. Samengeval ging die over Luarca, Ribadeyo, Mondonedo, Baamonde, Miraz en Sobrado dos Monxes tot aan Arzua, waar de Camino del Norte uitkomt op de Camino Frances. Ben hier met stralend weer zaterdagochtend in Santiago aangekomen. Gedurende mijn 5 weken lopen heb ik zegge en schrijve 2 dagen met regen meegemaakt, zodanig dat mijn poncho aan moest. En nu, sinds zaterdagnacht, kun je hier helemaal niet meer naar buiten zonder poncho. Het regent pijpestelen, het waait hard en het is koud. Nou ja, in ieder geval zodanig fris dat ik ook overdag mijn fleece aan moet. Er zit dus niets anders op dan zo snel mogelijk naar huis gaan. Woensdagavond verwacht ik, na een rit van 30 uur met Alsa/Eurolines, in Rotterdam aan te komen. Geen sinecure. Maar ja, een vlucht regelen zonder creditcard is welhaast onmogelijk tegenwoordig. Dat ding heb ik per ongeluk thuis laten liggen. Tja, dan moet je op de blaren zitten. Figuurlijk dan, want blaren heb ik helemaal niet gehad. Ik mag tevreden zijn dat ik in 5 weken tijd toch weer zoxb4n 850 km heb weten af te leggen. Ik hoop dat ik dit soort dingen nog lang kan blijven doen. De Camino Primitivo moet toch zeker ook een keertje lukken.
Ik ben nu voor de derde keer in Santiago, als eindpunt van een Camino. Het is een mooie stad, maar ik heb het nu wel gezien. Ik loop min of meer mijn tijd vol te maken en te speuren naar oude bekenden van de Camino. Enkele leuke contacten weer tegen het lijf gelopen Maar veel mensen met wie ik gelopen heb zie ik toch niet meer terug in de grote massa die hier dagelijks rondloopt. Dat is een beetje jammer.
Het is ook jammer dat de renovatie van de Portico de la Gloria in de kathedraal zo lang duurt. Hij staat nu nog steeds in de steigers. Ik heb ter compensatie maar een mooi geillustreerd boekje gekocht. Op elke Camino doe je een speciale interesse voor bepaalde details op, heb ik gemerkt. Vorig jaar op de Via Podiensis waren het de mooi gebeeldhouwde kapitelen die steeds mijn aandacht trokken in kathedralen en kloostergangen. Dit jaar viel mijn oog steeds op mooie oude kruizen/cruzeiros onderweg. Zelfs in de meest vervallen en vieze dorpjes in Gallicie vindt je een prachtig kruis. Over het algemeen was het een prachtige route. Slechts een paar dagen vond ik saai of vervelend qua looproute. Fijn ook dat in Spanje de hondeneigenaren verantwoordelijk zijn voor wat hun honden doen. Elk huis in heel Spanje heeft minstens één hond. Ze blaffen en keffen vervaarlijk als je aankomt lopen, maar gelukkig liggen ze zowat allemaal aan een ketting. Alhoewel ik me soms afvroeg of die het wel zou houden met al die ferme rukken. Honden die loslopen zijn inderdaad honden die geen acht op je slaan. Fijn toch dat ik met een stok loop; als angsthaas voor honden geeft me dat een gevoel van veiligheid. Of dat terecht is weet ik eigenlijk niet precies.
Nog een nachtje slapen in de herberg en dan weer in mijn eigen bed. Daar zie ik zeker naar uit! In het Seminario Menor hier in Santiago slaap ik met nog 200 anderen op grote zalen. Alles door elkaar: jong/oud, alle nationaliteiten, mannen/vrouwen. Dat is te doen, maar een beetje privacy lonkt uiteindelijk wel.

Voor de 3de keer heb ik hier een Compostella gehaald. Dat wordt al een echte verzameling (2009 Camino Frances, 2010 Caminho Portugues en nu dan de Camino del Norte). En voor de derde keer verblijf ik hier in het Seminario Menor. Ik heb er precies 5 weken op zitten. Het grote verschil met de vorige keren is dat het hier ontzettend druk is en dat het stralend warm weer is. Gister liep ik vanuit de Camino del Norte de Camino Frances op bij Arzua. Het laatste stuk kende ik dus al. Hoewel, doordat het in 2009 pijpestelen regende kon ik me er niet veel meer van herinneren. Vanaf Arzua was het één grote file. Ongelooflijk wat een massa mensen dit doen en dan is het toch tweede helft september. Ik denk dat het er elk jaar meer en meer worden. Vanuit Arzua heb ik gelijk een dubbele route gelopen (33 km) zodat ik xb4s middags weer helemaal alleen liep omdat iedereen er bij Pedrouzo mee ophield. Ik heb nu eens overnacht op de Monte de Gozo: het immense complex wat in 1993 gebouwd bij het bezoek van de Paus op zoxb4n 4,5 km van het centrum. Overigens daar in de buurt de beste maaltijd genoten tot nu toe en dat voor maar 8 Euro. met een paar Amerikaanse dames. Het viel me op dat het een heel ander publiek is wat op de Camino Frances loopt. Daar lopen de strompelaars en de onervaren wandelaars. Op de Camino del Norte heb ik die eigenlijk niet gezien. Uiteindelijk heb ik nog heerlijk gelopen. De problemen met mijn knie zijn vanzelf overgegaan. Wonderlijk toch hoe dat allemaal werkt! Ik begrijp er niets van. Had me al in mijn hoofd gehaald om terug te gaan naar Oviedo om alsnog de Camino Primitivo af te gaan maken. Ik kom net een stel tegen wat die route uitgelopen heeft (en met wie ik eerder opgelopen heb) en begrijp dat het toch wel heel erg steil is af en toe. Bewaar deze route dus toch maar voor een volgende keer als mijn knie weer helemaal top is. Ik ga me nu maar eens orienteren op mijn terugreismogelijkheden. Op 20 september kwam ik 2 nederlanders tegen aan wie ik naar de verkiezingsuitslag vroeg. Gelukkig blijkt nederland zijn verstand terug gekregen te hebben. Volgens mij ben ik nog nooit zo lang verstoken geweest van welk nieuws dan ook. Dat is wel een rare gewaarwording; temeer omdat ik niet eens in Afrika zit….. Af en toe heb ik in cafeetjes eens een krant opgeslagen maar dat waren altijd regionale bladen en daar staat werkelijk niks interessants in voor mij. Hier in Santiago merk ik pas voor het eerst dat Spanje echt in beroering is. Voor de kathedraal is er een grote demonstratie met delegaties van heinde en ver tegen de huidige politiek en vooral tegen de banken. In het begin had ik eens een dag gelopen met 2 jonge Spanjaarden, die zich slachtoffer voelden van de crisis. Allebei ingenieur, geen werk en daarom maar de camino aan het lopen. Zij hadden hun hoop gevestigd op een baan in Duitsland of Nederland. Voor Spanjaarden is Nederland nog steeds welvarend en een land waar werk zat is. Ik denk niet dat alle nederlanders daar hetzelfde over denken…..

Ik schrijf inderdaad niet zovaak en zoveel als ik zou willen. Dat komt gewoon omdat ik geen internet mogelijkheden tegenkom. Wat dat betreft zit ik echt in de bush. Misschien moet ik toch eens een Ipad aanschaffen, want wifi kom je wel overal tegen. Het gaat overigens beter met mijn knie en de laatste dagen ben ik flink opgeschoten, waaronder één dag van een kleine 40 km: naar Baamonde. Nooit van gehoord? Ik hiervoor ook niet. Een van de leuke dingen van lopen is dat je allerlei leuke of interessante plaatsjes ontdekt en dat deze ook echt een beetje voor je gaan leven. Op deze route zijn er natuurlijk heel veel mooie middeleeuwse bruggen, kerkjes, klokketorens en kruisbeelden. In Baamonde ging ik zowaar op bezoek bij Victor Corral, een beroemde Spaanse beeldhouwer, o.a. schepper van het grote kunstwerk op de Monte do Gozo bij Santiago. Na mijn 40 km-dag was ik hem zomaar op straat tegen het lijf gelopen. Daarna liep ik overigens een dag wel een stuk minder ter compensatie, maar het gaat lekker. Ik zit nu in een heel oud klooster met groen uitgeslagen muren: Sobrado dos Monxes. Wel heel bijzonder en passend. De afgelopen 2 dagen gelopen over de uitlopers van de Picos de Europa met als hoogste punt iets van 750 m. Dat valt dus allemaal erg mee. Bovendien is het allemaal glooiend en niet echt steil, dus mijn knie trekt het goed. Mooi gebied: veel dennenbossen, hei, stenige ondergrond met authentieke dorpjes. Gallicie is veel armer dan de vorige regioxb4s. Dat valt erg op. Je ziet hier echt nog de boertjes met kromgetrokken ruggen op hun grondje ploeteren. Voor een wandelaar is het natuurlijk lekker dat het verkeer weer eens buiten gehoorafstand blijft. De beleving van de natuur is dan veel indringender. Vandaag veel wind; ruisende bomen; mooi zonnetje. Ik ben even opgehouden met het overdag samen lopen met andere pelgrims. Ik werd toch een beetje moe van de vele contacten. Nu vind ik het lekker om overdag op mezelf te zijn. xb4s Avonds kom ik dan telkens weer dezelfde mensen tegen in de herberg. Zo gaat dat. Voor het eerst op deze route was ik gister in een herberg waar nog echt een stel hospitaleros zorgde voor een warme welkome ontvangst en er xb4s ochtends een gezellig gedekte tafel stond met ontbijt. Dat is eigenlijk zoals ik een herberg graag zie. Deze herberg wordt gerund door vrijwilligers van de engelse St. James vereniging. Allemaal donativo oftewel wat je het zelf waard vindt. Jammer dat de meeste andere herbergen het meer over een commerciele boeg gooien. Hoewel dat met de grote hoeveelheid pelgrims anex wandelaars bijna niet anders kan. Het is de toekomst van het pelgrimeren, vrees ik. Ook de Camino del Norte wordt flink belopen. Het is er veel drukker dan ik verwacht had.

Ik ben gister in Oviedo aangekomen. Dit is echt een erg mooie oude stad. Alphonso ll haalde in de 9de eeuw wat relieken van Jacobus hier naar toe, waarmee deze stad uitgroeide tot een echt pelgrimsoord. Er zijn veel prachtige oude gebouwen. Romaans, maar er is ook nogal wat pre romaans te bewonderen hier. De Camino Primitivo die van hieruit naar Santiago loopt werd al gauw de eerste pelgrimsroute en is daarmee de oudste Camino. Helaas ga ik de route toch niet lopen. Mijn rechterknie heeft zich niet verbeterd. Klimmen en dalen op rotspaden gaat me niet af. Ik heb er een rekverband omheen gedaan; dat helpt wel. Ik kan er goed mee lopen op gewone weggetjes. Maar trappen lopen is b.v. lastig. Ik heb mijn plannen bijgesteld. Ik kies ervoor om vanuit hier terug te gaan naar de Camino del Norte en die verder uit te lopen tot aan Santiago. Bij Villaviciosa had heb je de splitsing tussen de Camino del Norte en de Primitivo. Daar heb ik afscheid genomen van 2 duitse medepelgrims en gekozen voor de Primitivo omdat ik heel graag Oviedo wil zien. Ik blijf hier een extra dagje om rond te kijken en wat uit te rusten. Dan pak ik een bus naar het noorden om de Camino del Norte weer op te pikken voorbij de stad Gijon. Die stad sla ik over. Gijon is een havenstad en ik weet uit ervaring dat grote steden betekenen dat je 2 dagen niet leuk loopt. Een dag vóór de grote stad door industrieterreinen en de dag erna nog een keer. Dat sla ik dan maar eens over. Ik schat dat ik voor het resterende deel van de Camino del Norte nog 2,5 week lopen nodig heb. Het wordt dus zeker eind september eer ik thuis ben.
Het is hier overigens weer net zo warm als 10 dagen geleden. Gister 30 km gelopen met een temperatuur van rond de 35 graden. Erg warm. Ik kan wel goed merken dat het al september is. De vakantieperiodes zijn echt voorbij. Er zijn beduidend minder pelgrims op de route.xb4s Ochtends is het lang donker. Pas om kwart voor 8 is het licht. xb4s Nachts koelt het aardig af en daardoor is het xb4s ochtends fantastisch lopen door de bergen. Ik geniet enorm van de ochtendkoelte, de opkomende zon met lange mistflarden. Gisterochtend kwam ik een hele groep hertjes tegen op mijn ochtendroute. Simpele dingen geven het meeste plezier. Veel belangrijker dan wat dan ook.

Ribadesella ligt ongeveer op de helft van de Camino del Norte naar Santiago. Oftewel op ongeveer 2,5 week lopen. Fijn dat ik ruim gepland had voor mezelf, nu valt alles steeds mee. Vandaag loop ik sinds tijden weer eens alleen. Dat is lekker rustig. Het is nu heerlijk loopweer, zo tussen de 20 en 25 graden. Heel wat beter dan mijn eerste week, toen de temperaturen opliepen tot 40 graden. Cantabria heb ik voorgoed achter me gelaten. Ik ben nu echt in Asturias. De route is fantastisch. Rechts van me kliffen met uitzicht op de prachtigste baaien met paradijselijke strandjes en links de toppen van de Picos de Europa. Soms veel stijgen en dalen. Maar meestentijds is de route niet zo moeilijk begaanbaar. Dat is maar goed ook want mijn rechterknie lijkt wel aan vervanging toe. Sinds een week hapert hij nogal met trappen op en af. Als je me dan ziet stuntelen geloof je niet dat ik de Camino kan lopen. Rechttoe rechtaan stukken gaan echter prima. Als het niet verbetert zal ik overigens in Oviedo moeten besluiten om de Camino Primitivo links te laten liggen. Dat gaat me aan het hart maar ik moet dan echt goed inschatten of ik het aankan.

Het eten en drinken laat ik me overigens goed smaken. In nederland vindt je echt niet zulke lekkere serrano ham als hier. En de wijn vloeit altijd overvloedig.

Tja, ik ben net binnen en dit internet cafe gaat nu al weer sluiten, dus dat is het dan maar voor nu.

Al 10 dagen gelopen en hier in Santoña tref ik voor het eerst een albergue met een computer en internet. Het verbaast me dat de albergues op deze route zo primitief en klein zijn. Geen vergelijk met Roncesvalles! Wat worden de pelgrims daar toch verwend! Het is echt nergens zo goed, zo comfortabel en zo pelgrim-minded als daar. De herbergen op deze route zitten overigens wel meestal vol. Ik heb al meegemaakt dat er een tent met matrassen gevuld werd voor de laatkomers. Om hier in Santoña te komen moesten we vanmiddag de boot nemen: een superklein pondje vanaf het strand bij Laredo. Even terug naar het begin. Op zaterdag 18 augustus vertrok ik vanuit Roncesvalles met de bus naar Pamplona. Al hollend kon ik daar nog net de bus naar San Sebastien halen. Bijgevolg was ik daar al om 11.00 uur. Na de stad van alle kanten bekeken en doorkruist te hebben had ik gewoon zin om al gelijk door te lopen. Na 2 weken hospitaleren was ik echt toe aan lopen. En met een rugzak heb ik toch geen zin om op het strand (la Concha) te gaan liggen of zoiets. Diezelfde dag dus maar gelijk een flink aantal kilometers gemaakt. Ik ontmoette op mijn pad al gelijk een bijzondere man. Een (oost)duitser, in mei vertrokken bij de Poolse grens. Ik heb een paar dagen met hem opgelopen en heel fantastische alternatieve routes gelopen. De kustroute is veel klimmen en dalen. Veel zweten, temeer omdat het sinds half augustus gewoon bloedheet is. De duitser ben ik kwijtgelopen omdat hij op een gegeven sneller doorging dan ik. Ik had na een weekje lopen even een kleine pauze nodig. Mijn rug ging tegensputteren en ik werd moe. Een dagje met slechts 14 km bracht uitkomst. Ik had de hele middag tijd voor het strand. Helaas was het net die ene dag regenachtig en wat frisser. Ik ontmoette ineens totaal andere mensen; de groep die een dag achter liep op mij. Met één dag verandert zo de hele waarneming. Vandaag gelopen met een Spanjaard, een Francaise en een Duitse. Soms is het ook lekker om een hele dag alleen te lopen. Waar ben ik zoal geweest: van Orio naar Deba naar Markina Xemein, Guernika, Lezama, Bilbao, Pobeña, Islares en nu dan Santoña. Dat is op anderhalve dag lopen van Santander. Deze opsomming is natuurlijk alleen leuk voor degenen die dit gebied kennen. In Bilbao ben ik uitgebreid in het Guggenheim geweest. En in Guernika was het onvermijdelijk het museum te bezoeken over de vernietiging in 1937 door de gecombineerde actie van Franco en Hitler. Verder krijg ik vanzelf van alles mee over de geschiedenis van dit gebied. De rijkdom van de mijnen is nagenoeg over. Restanten van verroeste kranen langs de kust herinneren eraan. En de tunnels voor de mijn-treinen zijn nu voetgangers doorgangen van soms wel een halve kilometer geworden. De kustlijn is overweldigend. Wat ik gezien heb zie je niet per auto. Alleen met de benenwagen trek je over de kliffen en is het genieten van de landschappelijke pracht.

Het was eind van de dag en ik zat de receptie te doen. De refugio is al vol en het is heel rustig. Ik heb weinig te doen en alle tijd om me met voorbijkomende pelgrims bezig te houden. Er komt een vriendelijke grote man tegenover me in de hal zitten die een merkwaardig verhaal begint te vertellen. Deze dag heeft hij 2 engelen gezien. Zeker erg moe of een beetje over de top spiritueel, denk ik nog, maar ben toch nieuwsgierig naar wat hij bedoelt. Hij komt uit Quebec; zijn kleine vrouw schuift bij. Ze zien er heel moe uit. Ze zijn deze dag in St. Jean Pied de Port gestart. Het is hun eerste wandeldag. Ze hebben weinig wandelervaring en zijn veel te zwaar bepakt. Dapper doorzettend op hun eerste dag naar Santiago de Compostella wilden zij niet toegeven hoe zwaar het eigenlijk is. Ergens halverwege de route, op de grens van Frankrijk en Spanje, voor de opgang van de Col de Lepouder trok zij het helemaal niet meer. Moedeloos zaten ze neer. “En juist toen kwamen er 2 engelen”, vertelt de man. Twee ferme frisse Spaanse jongens namen goedgemutst de rugzak van de vrouw op de schouder. Nu was de vrouw wel in staat om het moeilijke parcours te vervolgen. Vanaf dat punt was het nog een paar uur lopen, maar de jongens droegen de rugzak probleemloos tot aan Roncesvalles. Daar aangekomen zetten ze de rugzak op de grond bij de rivier met de mededeling dat zij verder gingen; en weg waren ze. Nog voor de vrouw en de man hen echt konden bedanken. Tot tranen geroerd waren ze. Hun dag was helemaal goedgemaakt en hun start van de Camino gered. Ze konden er niet over uit dat zoiets zomaar op hun pad gebeurd was. Ik vind dit een heel mooi verhaal; het past echt bij de Camino. De volgende ochtend heb ik hun rugzakken wat beter afgesteld en hen uitgezwaaid. Uitgerust gingen ze weer verder. Gelukkig zijn de volgende etappes een stuk minder zwaar.