omzwervingen

De thermokleding, dikke fleece, zeezeilpak, warme handschoenen en sokken kunnen gelijk de kast weer in. Ook op Spitsbergen was het relatief warm, maar de hitte in Nederland is wel even wat anders. Qua weer hadden we van alles wat. Van echte kou tot een graad of 10 met aangenaam zonnetje, vaak mist met wat nattigheid, weinig wind en slechts af en toe een te bezeilen koers. Daardoor hebben we veel op de motor moeten varen, wat iedereen jammer vond. Gelukkig hebben we heel de geplande route aan de noordkant af kunnen leggen langs o.a. de Magdalenafjorden, Liefdefjorden, Woodenfjorden en Kongsfjorden. We zijn zelfs boven 80 graden noorderbreedte geweest, tot bij Moffeneiland. Ik kan het nauwelijks bevatten dat ik zo noorderlijk geweest ben.

De natuur is toch anders dan ik verwachtte. Het landschap bestaat voornamelijk uit niet zulke hoge bergpieken afgewisseld met grote en kleinere gletsjers. In deze tijd van het jaar zie je niet zoveel sneeuw maar wel overal ijs, vooral in de noorderlijkste streken. Er zijn, ondanks de klimaatverandering, nog steeds onnoemelijk veel grote gletsjers, ook al legde de schipper ons uit hoeveel groter ze een paar jaar geleden nog waren. Ik heb er in ieder geval nooit zóveel gezien. De begroeiing op Spitsberg is schaars, maar als die er is is het verfijnd.

Op de Anne Margaretha met eigenaar-schipper Heinz waren we met 3 ervaren crewleden en 9 gasten. Elke dag waren we 6 a 8 uur, soms zelfs 14 uur, aan het varen. We gingen, als het even kon, dagelijks aan wal met de 2 dinghys voor een verkenningswandeling. Altijd met de schipper voorop met geweer. Dat is verplicht omdat er de laatste jaren een aantal keren mensen zijn aangevallen door ijsberen. We waren blij dat we het geweer nooit hebben hoeven te gebruiken.

Varen op een zeilschip met een beperkte bemanning gaat niet zonder goede taakverdeling. Er werd een indeling gemaakt in 3 groepjes van 4 (bestaande uit 3 gasten en 1 crewlid) om in tijdsblokken van 4 uur aan het roer te staan. Chantal, Eveliene, crewlid Nidja en ik vormden een vrouwenteam.

´s Nachts lagen we voor anker op adembenemend mooie plekken. We deden om beurten (vrijwillig) ’s nachts een uur ankerwacht waarin het opletten was voor gevaarlijk langsdrijvende ijsblokken en een eventueel krabbend anker. Zo´n uurtje in je eentje in alle stilte is een fijn meditatiemoment met de omgeving. Bovendien wordt het in de zomerse poolnacht nooit donker wat heel erg speciaal is en de moeite waard om in de nacht een uurtje naar buiten te staren. Ik realiseerde me ook hoe fijn het is om niet op een drukke cruiseboot te zitten. Die hebben we ook zien langskomen. Dat lijkt me helemaal niks.

Verder maakten we een rooster voor de afwas, zodat het niet steeds dezelfden zijn die dat op zich nemen. Maar…..alle andere taken vielen onder de verantwoordelijkheid van de schipper en de crew. Je kon meehelpen als je zin had. De taakverdeling heeft bij ons gezelschap goed gewerkt.

Op onze wandelingen zagen we veel plastic vervuiling. Zo treurig dat er op sommige plekken zoveel afval ligt wat van heel ver door het water is meegevoerd en niet afbreekbaar is. Het wordt gewaardeerd als je wat troep opruimt. Soms ligt een kust vol houten boomstammen. Het deed me afvragen waar dat in hemelsnaam allemaal vandaan komt. Deze schijnen afkomstig te zijn van de houthandel in oostelijk Siberie. Ook kom je in bepaalde gebieden restanten van de geschiedenis van walvisvaarders en mijnwerkers tegen. Graven van overledenen, botten van walvissen, halfvergane traanketels e.d. Daar mag je niets van meenemen. Het is nu cultureel erfgoed van Spitsbergen, wat bescherming verdient.

We vonden het allemaal spannend welke dieren we zouden tegenkomen op onze route. De zomer is niet de beste tijd om de ijsbeer te spotten omdat er dan weinig voedsel voor ze is. Ijsberen leven van de jacht op zeehonden en die zijn er in de zomer niet. Ijsberen moeten zorgen dat ze al voldoende vet vergaard hebben vòòr de zomer. Ze overleven dan verder van b.v. de eieren van de eidereenden en wat planten. Een gevolg van de klimaatverandering is dat de zomers langer worden waardoor het tijdperk van weinig voedsel voor de ijsbeer ook langer is geworden. Groot was ons enthousiasme om toch 3 ijsberen te spotten die zowaar op hun gemakje vlak voor onze boot naar een ander eilandje zwommen.

Een verrekijker is bij het spotten onontbeerlijk. De afstanden zijn behoorlijk groot. Het is een wonder dat ik met mijn kleine camera deze fotoos heb kunnen maken! De mensen met telelensen hebben natuurlijk betere plaatjes kunnen schieten, die ik later wellicht kan toevoegen. Op een andere plek hebben we later nog eens een moederbeer met haar kleine gezien.

Walrussen zagen we in grotere aantallen en op meerdere plekken. Zelfs een moederwalrus die haar kleine voedt. Het zijn enorme lobbige beesten met grote slagtanden die sloom over elkaar heen hangend op het strand liggen.

Walvissen lijken er niet veel te zijn. Ik heb er 2 gespot voor een gletsjer. En op een ander moment een zgn. Minke walvis.

Alken en zeekoeten zitten op smalle richeltjes tegen steile rotswanden, waar ze met honderden tegelijk zitten te broeden. Ze maken een hels kabaal. Het klinkt alsof ze je uitlachen. Een verrekijker is noodzakelijk om ze te zien.

Niet te vergeten de langszwemmende papegaaiduiker…….wat een leuke gekke bek heeft die……

Voorafgaand aan onze zeiltrip zijn Chantal en ik ook een dagje naar het voormalig Russisch mijnwerkersstadje Pyramiden geweest. Het is een verlaten oord waar een russische gids nu rondleidingen houdt voor toeristen. Het is een heel verrassende plek. De buste van Lenin prijkt er nog altijd. Nog maar amper 30 jaar geleden huisde hier een complete gemeenschap. Behalve woonblokken zijn er o.a. een school, theater, cultuurhuis, zwembad. Er werden zelfs groenten gekweekt in kassen op aarde die de Russen hiernaartoe brachten! Het gebouw rechts is nu in beslag genomen door broedende zeemeeuwen.

Afsluitend stel ik vast dat ik niet alleen een ervaring rijker ben, maar steeds meer besef hoe mooi onze planeet is en dat we daar zuinig op moeten zijn. Maar hoe bereik je dat en wat kun je er zelf aan bijdragen. Dat is allemaal niet zo simpel. Als individu kan ik zo´n groot vraagstuk zelfs amper bevatten. Maar het mag toch niet zo zijn dat generaties na mij moeten vaststellen dat wij in razende vaart de planeet om zeep hebben geholpen…..