Voor Eid heb ik weinig geschreven omdat ik het druk had. Nadat ik eigenlijk net geconstateerd had dat het hier ’s avonds nogal ‘boaring’ kan zijn gebeurde er van alles. Normaal zit ik elke avond thuis, want er is in Khulna werkelijk helemaal niks te beleven. Het meest opwindende wat je er kunt doen is koffie drinken (nescafe)in de Aircoruimte bij de supermarkt "Safe and Save" of een beetje rondneuzen in de New Market! Het is al om half 6 donker en als je om 20.00 uur nog op straat bent dan lijkt het al erg laat in de avond. Ik vermaak mij dus ’s avonds veelal thuis met de laptop; wat uitzoeken, lezen of schrijven. Ik kan mezelf erg goed vermaken op die manier, maar na een week elke avond thuis wordt het wel een beetje saai. Eind november had ik een tweedaagse meeting in Tala (in de provincie) in het kader van het SCORE programma van VSO (EU gefinancierd; ik val onder dat budget), wat een zeer welkome afwisseling was. En vlak daarna kreeg ik een logee in huis. Een Italiaanse VSO’ster, die hier in een klein dorp werkt, was ziek en meldde zich aan de telefoon of ze bij mij kon logeren. VSO’ers helpen elkaar altijd, dat is een ongeschreven regel. Met Barbara ging ik naar ziekenhuis en kliniek voor onderzoek, testen en medicijnen. Zo heb ik nu dan ook wat gezondheidszorgvoorzieningen van binnen gezien. Voor de Mozambique-gangers onder de lezers kan ik melden dat het er hier beter uitziet dan in Beira; hoewel ik ook in Khulna niet graag geopereerd zou willen worden. Naar de Hollandse smaak laat de hygiene nogal te wensen over. Ik vond het gezellig om iemand in huis te hebben; we hebben heel wat afgekletst en ik heb mijn best gedaan om haar fysieke conditie en moreel op te krikken. Ik heb in deze paar dagen meer gekookt dan in de hele maand ervoor. Vervolgens ben ik met Barbara naar Dhaka gegaan, waar zij is gebleven voor behandeling. In Dhaka heb ik het sinterklaasfeestje bij de nederlandse ambassadeur thuis meegemaakt.  Met Mozambique nog in mijn achterhoofd heb ik het idee dat de nederlandse ambassade feestjes overal het zelfde zijn. Veel hollandse producten. Ik heb me te goed gedaan aan de hapjes kaas, bitterballen, speculaas en niet te vergeten de wijn. Heerlijk. Ik had me voorgenomen om wat meer te weten te komen over het nederlandse programma in mijn regio. Bijzonder prettig dat ik een paar dagen later een aparte afspraak had om te praten over het nederlandse waterprogramma. Mogelijk kan Shushilan daarin iets betekenen. Shushilan heeft in Dhaka ook een klein kantoortje opgezet om de nationale en internationale contacten beter te kunnen onderhouden, want dat speelt zich allemaal in Dhaka af. Ook daar had ik een en ander te doen. Bij elkaar was mijn trip aldus heel nuttig. Het is 8 uur heen en 8 uur terug. Het is niet iets wat ik even tussendoor doe. In Dhaka heb ik gelogeerd in huis bij Joke, de enige andere nederlandse VSO’ster in Bangladesh. Zij zit al een jaar in Dhaka, heeft mij veel interessants te vertellen en weet veel leuke plekjes. Voor mij was het een feest om samen met haar de leukste shops op te zoeken; heel gezellig en aangenaam om gewoon nederlands te kunnen praten. De relaxte en aangenaamste plek die we bezochten was wel het vrouwenrestaurant met de vrouwenbibliotheek. Voor Bangladeshi normen trof ik er een ongekend smaakvolle inrichting aan. Er komen ook mannen, maar de sfeer wordt duidelijk bepaald door vrouwen.

Joke en ik hadden bedacht om samen met de befaamde Rocket, de radarstoomboot uit de koloniale tijd, terug te varen naar Khulna. Dat moet een ontzettend leuke tocht te zijn. Je doet er dan wel zo’n 24 á 30 uur over maar als je tijd hebt schijnt dat heel erg de moeite waard te zijn. Helaas, helaas, Eid gooide roet in het eten: geen plek beschikbaar op een boot vxf2xf2r 15 december. Heel Bangladesh is met deze dagen op drift; bussen en boten zijn tjokvol. Tja, dat hadden we niet voorzien. Hoe dan ook ik wilde voor Eid terug in Khulna zijn. Vond het veel te leuk om de uitnodigingen van mijn collegaas aan te nemen. Uiteindelijk ben ik dus gewoon met de nachtbus teruggegaan naar Khulna. In principe reis ik hier liever overdag, maar ook dat lukte niet. Tegen kerst ga ik zeer waarschijnlijk weer naar Dhaka om er met de andere VSO’ers kerst te vieren. Of ik dan met de verkiezingen op 29 december in Dhaka of in Khulna ben zal afhangen van de veiligheidssituatie in het land.

Vandaag is de staat van beleg opgeheven.  Het is moeilijk in te schatten wat dit allemaal aan reacties teweeg zal brengen. De staat van beleg heeft bijna 2 jaar geduurd en iedereen die ik erover spreek zegt dat deze interimregering heel capabel was en veel rust heeft gebracht in het land. Ik merk dat de verwachtingen voor de toekomst veelal negatief zijn. De verkiezingen mogen nu dan wel voorbeeldig georganiseerd zijn, maar er zijn geen nieuwe leiders op het toneel verschenen en het vertrouwen in de oude leiders is zeer gering. Mensen zijn de politiek moe. Immers; zij bleken allen corrupt te zijn en ze hebben niet voor niets in de bak gezeten. Het feit dat zij allen zijn vrijgelaten voor de verkiezingen zonder dat processen waren afgerond, heeft niet bijgedragen aan herstel van vertrouwen. In een eerder artikel schreef ik dat de islam mij hier gematigd voorkwam. Dat is over het algemeen ook zo, maar nu ik hier wat langer zit zie ik duidelijker dat er ook fundamentalistische groeperingen zijn. Ter rechterzijde van het politieke spectrum heb je hier de BNP (Bangladesh National Party) van Khaleda Zia. De BNP heeft een coalitie gevormd met 4 andere kleine partijen o.a. de fundamentalistisch islamitische partij Jamaat. Er wordt nu intern heftig gestreden om de zetelverdeling op de lijsten. De herinneringen aan de vrijheidsoorlog in 1971 maken dat er een heel brede tegenbeweging is (fundamentalisten hadden toen de rol van verrader en collaborareerden met toenmalig vijand Pakistan). Historisch vindt je deze krachten terug in de Awami League van Sheik Hasina. Ik zeg uitdrukkelijk "historisch"want tenslot is ook de AL corrupt gebleken toen ze aan de macht was. Ik ben zeer benieuwd hoe groot de opkomst bij de verkiezingen zal zijn en welke krachten daadwerkelijk het grootst zullen blijken. In januari zijn er vervolgens lokale verkiezingen. Die spreken meer tot de verbeelding. Hoewel ook op dat niveau corruptie heerst is de weg naar controle op lokale organen vele malen bereikbaarder. 

De nederlandse ambassade is op dit moment alert op mogelijke negatieve reacties nav de net uitgebrachte film van Ehsan. Toen Wilders Fitna uitbracht zijn de reacties uiteindelijk meegevallen. Dat zegt iets, maar het blijft ongewis of groepen zich er druk over zullen maken. Het beeld van nederland hier is tot nu toe nog positief of neutraal. Maar met Denemarken hebben we gezien dat beeldvorming snel kan veranderen.

foto boven: Safe and Save  en thuis in Khulna

foto midden: bakker in Khulna

foto onder: nieuwe brug in Tala. N.b. de brug begint en eindigt gewoon in de modder. Wie weet komt er nog eens een weg.