Het was nog even spannend of Nazma akkoord zou gaan met een registratie van het gearrangeerde huwelijk nog deze maand. Ze heeft ja gezegd en inmiddels is ze getrouwd op 16 december. Ongelooflijk hoe snel dat gaat. Een huwelijk is hier een uitgebreide gebeurtenis. Op 16 december heeft de officiele registratie-ceremonie plaats gevonden met beide families als gasten. Over een maand is er weer een ceremonie en over ongeveer twee maanden zal er een groot tweedaags feest gehouden worden voor alle vrienden, buren, bekenden, collega’s etc. : één dag voor alle genodigden in Khulna (plaats van de bruid) en een dag in Dhaka (plaats van de bruidegom). Dan pas is het huwelijk helemaal rond. Ik was er op 16 december bij als enige gast naast de familie. Ik vond het heel bijzonder dat ik er bij mocht zijn en liet mij dat geen twee keer zeggen. Veel familieleden had ik al gezien met Eid en iedereen vond het goed. Het was voor mij gewoon een unieke gelegenheid. Gearrangeerde huwelijken staan in een heel negatief daglicht in het westen, maar ik wil er graag het mijne van weten en een eigen mening kunnen vormen. Ik had al eens wat getrouwde vrouwen om mij heen (o.a. stafleden bij VSO) gevraagd of zij zelf hun partner gekozen hadden. Nee dus, een gearrangeerd huwelijk is hier heel gewoon. Het is een heel oude traditie, waar maar heel langzaam enige verandering in komt. De vrouwen die ik sprak legden uit dat er ook voordelen kunnen zitten aan zo’n huwelijk. Iemand vertelde mij b.v. dat ze haar partner in kwestie al langer kende van school als een rustige aardige jongen. Ze had echter nooit aan hem gedacht als een partner, maar uiteindelijk is ze blij en tevreden met hem omdat ze een respectvolle relatie hebben en elkaar goed aanvullen. Ze verdedigde het gearrangeerde huwelijk niet, maar deed er ook niet fanatiek negatief over. Ik begrijp dat de scheidslijn tussen pressie van de familie en zelf beslissen vaak heel vaag is. Dat is in ieder geval zeker zo bij Nazma. Ze mag volgens de spelregels nee zeggen en afwijzen. Ze had ook zelf een kandidaat kunnen zoeken, vertellen collegaas mij. De contekst is echter niet te vergelijken met de nederlandse samenleving. In de Bengaalse samenleving is het veel lastiger om zelf als vrouw iemand te zoeken of om als vrouw alleen te blijven. Maar het is een publiek onderwerp: op de radio luisterde ik naar een praatprogrammaas (zoals bij ons, waarbij iedereen kan bellen om zijn/haar mening te geven) in bangla/engels, waarin gediscussieerd werd over de mogelijkheid om als vrouw alleen te wonen en je eigen weg te gaan. Mij viel op dat er vrouwelijke reacties binnen kwamen die ervan uitgingen dat je eigenlijke helemaal geen man nodig hebt. Sommige vrouwen brachten als iets opwindends naar voren dat ze vrouwen kennen die er in slagen om een prettig sociaal leven te creeren zonder man. Het doet mij denken aan de vrouwenbeweging in de jaren tachtig in nederland.

Op 16 december had ik het gevoel ineens in een sprookje van 1000 en één nacht te zijn beland. Een schitterende wereld van glitter, bloemenslingers, rituelen en vanzelfsprekende attitudes ontvouwde zich voor mijn ogen. De familie van Nazma was de halve nacht in de weer geweest met bloemversieringen maken en het huis optuigen. ’s Ochtends werd een koffertje van de bruidegom gebracht met daarin de bruidskleding voor Nazma met sieraden, allerlei opmaakspullen en extra sari’s. Samen met tantes, zussen en nichten werd dit opengemaakt en bewonderd. Nazma was heel opgetogen. Daarna kon het aankleden en optutten van de bruid beginnen. Inmiddels arriveerde de bruidegom met zijn familie; zij werden in de mooiste kamer geinstalleerd. Het duurde tijden eer de bruid klaar was, want elke nicht en tante wilde telkens iets herschikken aan haar sari. Eenmaal klaar werd de bruid in al haar pracht in een andere kamer op een bed geinstalleerd. Nu kon de officiele registatie beginnen. In de bruidegomskamer was een wettige vertegenwoordiger verschenen met de registers waarin getekend moest worden voor het huwelijk. De bruidegom zat er als een echte Pasja bij en tekende blij lachend. Toen de mannen klaar waren met tekenen verhuisde het register naar de kamer van de bruid voor ondertekening door haar en de vrouwelijke familieleden. Dat was kennelijk een heel erg emotioneel moment, want Nazma zette het op een hartverscheurend huilen en was even niet in staat om wat dan ook uit te voeren. Tantes en nichten snelden toe met zakdoeken om het uitlopen van haar make-up snel weg te poetsen. Het volgende ritueel was de familiezegening: eerst wierp de bruidegom zich voor de voeten van alle familieleden en vervolgens de bruid. Daarna was het moment aangebroken dat de bruidegom zijn bruid mocht zien en naast haar plaats nemen. Ringen werden uitgewisseld. Gevolgd door cadeaus van de moeder van de bruid aan de bruidegom. Betenisvolle ornamenten werden om elkaars handen gedaan en een traditioneel maal werd neergezet voor bruid en bruidegom. Naar goed gebruik werd dit gedeeld met de mee aanliggende familieleden. Alles met de hand uiteraard; in heel Bangladesh heb ik tot op heden nog niemand met bestek zien eten. Dat bestaat hier gewoon niet.

In de loop van de middag vertrok de bruidegom met zijn familie weer naar Dhaka. Dat was het beding van Nazma: snel trouwen o.k., maar niet onmiddellijk samenleven. De huwelijksnacht wil ze nog even uitstellen. Mijn indruk van het stel is dat hij erg in zijn nopjes is met haar maar dat zij nog wel wat te overwinnen heeft om hem helemaal te accepteren. Of dat goed gaat in de toekomst??? Zij doet haar best om zijn positieve kanten te belichten. Hij is zonder twijfel een geestige welbespraakte man, maar ziet er beslist onaantrekkelijk uit. Voor haar is hij zeker niet de prins waar ze van gedroomd heeft. Maar ja, in onze westerse cultuur zijn de huwelijken met een droomprins ook niet altijd van eeuwige duur! Ik sprak vandaag nog met een vrouw over dit onderwerp en zij verzekerde mij dat het uiterlijk echt niet het belangrijkste is en dat het veel belangrijker is of er sprake is van respect, want als dat er is dan gaat het goed. Daar zit een kern van waarheid in, lijkt me, maar…………als westerling zie ik ook veel maren……

foto boven: de voorbereidingen bij Nazma thuis

foto 2: uitpakken van de bruidskoffer

foto 3: tekenen van het register

foto 4: bruidspaar met moeders

foto 5: bruidsmaal