Voor wie het niet weet: Yunus is dé man die het microkrediet groot heeft gemaakt in Bangladesh, en daar wereldwijd bekend door is geworden. Hij heeft er de Nobelprijs voor gekregen. Hij is de bankier voor de armen. Basisprincipe is het verstrekken van kleine leningen voor het opzetten van handeltjes door m.n. vrouwen. De kracht van het systeem zit hem in de opzet van kleine groepjes vrouwen die elkaar steunen en garant staan voor elkaars aflossing. Dat impliceert een geweldige sociale controle, maar het werkt goed. Shushilan heeft ook een microkrediet programma. Yunus kreeg voor zijn werk eerder de Nobelprijs. Nu gaat hij hetzelfde systeem ook in de Verenigde Staten opzetten, las ik. Tja, met al die malafide bankentrucs en rare financiele producten springt hij in een gat in de markt: armoe genoeg in de States!

Bangladesh is hét land van de NGO’s (niet gouvernementele organisaties), die zich met ontwikkelingshulp bezighouden. Die groeien en bloeien bij de grote stroom ontwikkelingsgeld die hier het land in komt. Shushilan is er één van en is van aanzienlijk belang in de Zuid Westelijke Kustregio. Maar er zijn nog ontelbare andere NGO’s. BRAC is de allergrootste NGO in Bangladesh en ook in de hele wereld. Toch verbaasde het me dat alle donoren tesamen minder dan 2% van het Bruto Nationaal Product uitmaken. De verhalen over de bergen geld die hier ingepompt worden zijn dus zeer relatief. Alle donoren van de hele wereld zijn hier volgens mij wel aanwezig. Denk nu niet dat de EU of de USA de belangrijkste geldschieters zijn. Dat zijn ze niet. Het zijn in de eerste plaats de Japanners die hier veel investeren, en vervolgens Australie, Engeland (als voormalig kolonisator), Zuid Korea en dan de EU.

Het is voor de NGO’s ingewikkeld dat er zoveel verschillende donoren zijn, want ze hebben allemaal zo hun eigen voorwaarden en doelen, reikwijdte, aanvraagprocedure, en verantwoordingsystemen. Voor de donoren is het ook niet handig om met een veelheid aan versnipperde NGO’s te werken. Grote NGO’s worden daarom vaak als leidende partner gekozen, die op hun beurt dan weer kleinere NGO’s inzetten voor het implementeren van delen van een programma. Gelukkig is er een initiatief om als donoren gezamenlijk tot één strategie te komen voor het kustgebied. Het heeft weinig zin om langs elkaar heen te werken, dubbel werk te doen, of erger nog, juist tegen elkaar in te werken. De nederlanders gaan met hun delta-expertise en watermanagement een leidende rol krijgen. Ik heb me ingespannen om een lijntje te leggen tussen de ambassade en mijn organisatie omdat Shushilan in deze regio van grote betekenis is. 

In Bangladesh beginnen de effecten van de internationale kredietcrisis nu merkbaar te worden.  In de juteindustrie, – sterk in het Zuid Westen, waar ik zit- , zijn 25.000 mensen werkeloos geworden door sluiting  van 3 grote fabrieken. De export is de laatste 6 maanden 18% gedaald (vooral Europa) en de laatste 3 maanden is de productie met 30% gedaald. Bangladesh is het grootste juteproducerende land ter wereld waarin zo’n 125.000 mensen werken en waarvoor nog eens 20 miljoen boeren jute verbouwen. Jute wordt gebruikt voor touw, zakken, matten en vloerbedekking. In de textielindustie gaat het ook slecht vanwege de afnemende vraag uit vooral Europa. De grote aantallen Bangladeshi die in het Midden Oosten werken en structureel zorgen voor inkomen van achtergebleven familieleden, is ook aan het slinken. Er werken zo’n 5,5, miljoen Bangladeshi overseas. Tesamen stuurden ze in het financiele jaar 2007-2008 7,1 biljoen USD naar huis. Na de textielindustrie (10,7 biljoen USD)zorgen zij voor de meeste harde valuta. Gelukkig schijnt het in Zuid Korea nog voor de wind te gaan, want Zuid Korea recruteert nog eens 5000 Bangladeshi in 2009 voor de bouw, textiel, landbouw, visserij, en de electronica. Kennlijk heeft men daar nog een tekort aan arbeidskrachten.

De kracht van Bangladesh is de onuitputtelijke bron van mensen c.q. arbeidskrachten. Dat is geen grapje; dit argument hoor ik overal. En het gaat natuurlijk op zolang er elders in de wereld gebrek is aan arbeidskracht. In Bangladesh zie je dat praktisch alles met de hand gedaan wordt. Er is weinig reden tot mechanisering; er zijn hier zoveel mensen die iets willen verdienen en de lonen zijn heel laag. In de Sundarbans viel mij b.v. op  dat dijken met de hand aangelegd worden. Toch ondenkbaar in ons geindustrialiseerde landje. Hier zie ik mensen als een mierenhoop sjouwen met kluiten aarde op het hoofd om dijken en wegen aan te leggen. Ik heb in de Sundarbans gereden over  weggetjes, die na de orkaan Sidr door vrouwen met de hand zijn aangelegd. Als je dit ziet dan snap je ineens hoe de Egyptenaren ooit de piramides bouwden.

De nieuwe regering zal het nog moeilijk krijgen. De eerste protesten tegen de werkeloosheid zijn al losgebarsten. Desalniettemin hoor ik ambitieuse plannen. De toegang naar het Zuid Westen van het land gaat grandioos verbeterd worden door de aanleg van een nieuwe brug over de Padma rivier. In de toekomst doe je dan niet meer 8 tot 10 uur over de trip van Dhaka naar Khulna, maar 4 uur. Nu moeten we steeds via een grote omweg met een ferry over de Padma. Dat betekent soms uren in de rij staan voor de bus er op kan, of nog veel langer als de ferry helemaal niet kan varen vawege mist. Dat laatste gebeurt in dit seizoen heel vaak. Een nieuwe brug betekent dat de Zuid West hoek en de Sundarbans veel toegankelijker worden. Ook de verslonsde havenstad Mongla (vlak bij Khulna) wordt nieuw leven ingeblazen. Deze aandacht voor onze regio is echt een verdienste van de nieuwe regerende Awami League. Zij hebben hun roots in dit gebied, hetgeen juist een reden van de voorheen regerende Bangladesh National Party was om helemaal niets te doen voor het Zuid Westen…… 

De regering heeft zich verder tot doel gesteld dat in 2015 het drinkwater arsenicum vrij moet zijn. Ook dat is een zeer ambitieuse doelstelling, want arsenicum zit hier sinds mensenheugenis in de grond langs de rivieren. Uit onderzoek is gebleken dat 20% van de waterpompen water oppompen met een arsenicumwaarde die 5 keer de maximum toegestane waarde is volgens de WHO. Dit betekent dat zo’n 20 miljoen mensen water met arsenicum drinken. Als je dit lang drinkt dan krijg je ernstige huidproblemen. Het wrange van het verhaal is dat de waterpompen waar dit vervuilde water uitkomt indertijd met hulpprogrammaas zijn geplaatst om de mensen juist te voorzien van veilig drinkwater! Probleem is dat ze water oppompen van minder dan 100 m diep, terwijl het niet vervuilde water gewoon veel dieper zit.

Voor de megapool Dhaka heeft de regering ook wat doelen bedacht. Zo moet de stad bedelaar-vrij worden. Hoe ze denken dat te doen heb ik nog niet gehoord, maar ik kan me er vooralsnog weinig bij voorstellen. Volgens onderzoek uit 2005 telt de stad 27.000 bedelaars.

Soms helpt het lot
een handje. Er is op dit moment een rabies-vaccinatie-crisis. Er zijn in Dhaka ontelbare straathonden en vanwege het tekort aan rabies-vaccin is ineens besloten het straathonden probleem daadkrachtig aan te pakken door ze af te maken: 100 honden per dag met een target van 20.000

fotoos boven links en rechts; jute transport

fotoos midden links en rechts: dijk en wegaanleg

fotoos onder links en rechts: file voor de ferry om de Padma rivier over te steken