omzwervingen

2015 is het jaar van mijn voettocht naar Rome. De Via Francigena om precies te zijn. In 2009 liep ik het pelgrimspad den Bosch – Visé; net over de grens voorbij Maastricht. Aldus was Visé nu wel een logisch startpunt. Begin mei deed ik de eerste honderd kilometers tot Namen;  bij wijze van proef. In juli ben ik daar weer verder gegaan. Met vriendin Mariet het traject in Belgie afgemaakt en daarna alleen Frankrijk door tot Lausanne in Zwitserland. Dat alleen is betrekkelijk, want ik heb redelijk veel dagen opgelopen met een andere pelgrim, die hetzelfde traject uitverkoren had.  In augustus heb ik “vakantie”gehouden in Rotterdam om de vakantiedrukte en hitte in Italie te ontlopen. Op 1 september bracht de trein me terug naar Zwitserland voor het vervolg van de Via Francigena. Heerlijk dat ik toen mijn tent en slaapmatje thuis kon laten. Die zijn in Italie niet nodig. Dat scheelt een paar kilootjes.

Ik ben Ben Teunissen dankbaar dat hij afgelopen paar jaar 3 handzame gidsjes gemaakt heeft voor de route Maastricht-Reims-Besancon-St.Bernard pas-Rome. Vanaf Reims pikt hij de Via Francigena op. De Via Francigena is de weg die aartsbisschop Sigeric in 990 volgde vanaf Canterbury en beschreven heeft in 79 etappes. Ben Teunissen maakt gebruik van deze route en heeft daarbij allerlei adressen en tips verzameld. Kaartjes en routebeschrijvingen zijn beperkt. Daarom gebruik ik daarnaast de GPS op mijn tablet; om niet te verdwalen. 

Een pelgrimstocht confronteert me bijna permanent met mijn katholieke verleden. Dagelijks zijn er wel wat kerken die ik even in en uitloop. Meestal op zoek naar iets van schoonheid in architectuur danwel kunst of gewoon een aangename contemplatieve atmosfeer. Na 65 jaar heb ik in Rome ontdekt wie de heilige Ludovica is. Bij mijn katholieke doop heb ik de namen Maria Johana Ludovica meegekregen. In de loop der tijd vond ik het steeds buitenissiger worden om mij met deze namen te presenteren. Tegenwoordig heeft iedereen één naam en dat is het dan. Maar het heeft wel wat om gezegend te zijn met zoveel namen.  In Rome moest het kennelijk zo zijn dat ik geheel toevallig Santa Ludovica ontdekte. En ze is nog wel vereeuwigd door de grote Italiaanse sculpteur Bernini. Dat voelt als een geweldige eer; hoewel ik dat uiteraard aan niets te danken heb…..

Ludovica leefde van 1473 tot 1533. Ze trouwde jong en kreeg 3 dochters. Toen haar man was overleden moest zij een hele strijd leveren om de erfenis van haar man te verkrijgen. Daarna had ze kennelijk genoeg van bezit en ging ze zich bezighouden met de armen van de wijk Trastevere in Rome. Haar beeld is daar te zien in de kerk van San Francesco van Assisi. Later werd ze een van de patronessen van Rome. Bernini heeft haar behoorlijk theatraal weergegeven. Iets teveel overgave voor een “moeder van de armen”, zou ik denken. Boze tongen betwisten of Bernini hier Ludovica heeft afgebeeld. Volgens hen zou het Maria zijn tijdens haar moment suprème: de onbevlekte ontvangenis……Het zou zomaar waar kunnen zijn.

Het zit er op. Ik ben dinsdag 20 oktober in Rome aangekomen.

Alles bij elkaar heb ik 3 maanden gedaan over het hele traject vanaf Vise (onder Maastricht). Het is mijn langste voettocht ever. Het was prachtig; ik heb genoten van het alsmaar onderweg zijn, de onverwachtheid der dingen, de mensen op mijn pad, en het ritme van de lange afstandswandelaar. En niet te vergeten de rijkdom aan cultuur en historie in Italie. Toch denk ik dat ik 4 a 5 weken achter elkaar lopen eigenlijk genoeg vind. Alles raakt zo versleten en vies, dat het verlangen naar een wasmachine en andere kleren gaat opspelen. Hoewel ik dat misschien na thuiskomst heel snel vergeten ben. Ik begin ook trek te krijgen in een echt hollands ontbijtje. De Italianen serveren niet meer dan koffie met een brioche of wat toast. In 7 weken Italie heb ik niet één keer een omelet of spiegelei gezien. Vreemd, vaak is dat juist hetgeen waar je meer dan genoeg van krijgt tijdens reizen. Je gaat je afvragen waar de Italianen al hun eieren instoppen☺Maar, wat zou ik klagen; ik heb er geen enkele reden toe. Ik heb compassie met vluchtelingen die ook weken onderweg zijn en soms geen schoenen meer aan hun voeten hebben.  En vaak geen bed om  in te slapen… Ik doe het vrijwillig, geheel en al voor mijn eigen plezier, maar zij…..Bovendien krijg ik als pelgrim vaak een warm onthaal in een herberg. In Rome hoorde daar zelfs een rituele voetwassing bij; voor de gezamenlijke maaltijd! Dat was wel een bijzonder momentje.

Sinds Siena hebben we de Via Cassia gevolgd. Sommige stukken over de echte oude Romeinse kasseienweg. Meestal liep ons pad met grote omhalingen Oost en Westwaards van de Via Cassia.

In dit traject zaten echt heel mooie stukken. Eindeloos veel olijven- en voor het eerst ook hazelnootplantages, jungleachtige natuur, Afrikaans aandoende landschappen met tropische planten en hoge bomen.

Feitelijk liepen we een hele tijd door het gebied van de Etrusken, die hier woonden nog voor de Romeinen. In Sutri liepen we langs de grafholen uit die tijd.

Daar viel ook een prachtige rotstempel te bekijken van Mitrea; verwijzend naar de met het Christendom rivaliserende Mitrascultus rond de 4e eeuw.

De oude kernen van plaatsen als Sutri, Viterbo, Montefiascone zijn de moeite waard. Minder toeristisch dan de plaatsen in Toscane, maar dat is wel zo aangenaam.

De laatste loopdag vanaf la Storta móesten we óp de Via Cassia lopen. En dat is geen pretje, want het is een smalle 2 baansweg waarop Italianen scheuren als gekken.  Doch in de aanloop naar Rome is er weinig keus. En uiteindelijk is het toch ook mooi om de allerlaatste kilometers over de Via Trionfale te doen.
Een beetje meewarig zit ik nu in een Casa per Ferie bij te komen. Ik kon niet langer verblijven in het Spedale voor pelgrims in de wijk Trastevere en heb iets anders gevonden in San Giovanni. Het voelt raar dat ik niet meer op pad ben maar het is goed om in mijn eentje nog een paar dagen in Rome rond te dwalen. Ook al ben ik meerdere malen in Rome geweest; er is genoeg te zien hier. Op 27 oktober heb ik een vlucht naar Rotterdam. De overgang gaat zo wat trager, hetgeen beter past. Lena is vertrokken. Ook dat is wennen. We hebben bijna 2 maanden met elkaar opgetrokken, wat voor mijn doen heel lang is.

Ik heb er flink op geoefend om deze naam te onthouden. Dat gaat niet meer vanzelf tegenwoordig. Het is een plaatsje op achthondertzoveel meter;op de scheidslijn van Toscane en Lazio.

Er staat een burcht op de top, die niet te zien is door de dikke lagen mist en regen. Het is weer eens beestenweer met bakken water en gierende winden. Dat lijkt altijd zo te zijn als je mijn weblog volgt. Doch het zegt meer over het tijdstip dat ik er aan toe kom om iets te schrijven. Tussen de noodweer-dagen door is het echt heerlijk buiten. Zeker als het een lange loopdag is geweest heb ik geen tijd en puf om wat te schrijven. Verzorging van lijf en leden slurpt dan al mijn tijd op.

De maker van dit monument kan daar over meepraten, denk ik.
En deze fotograaf weet ook heel goed wat de noden van een pelgrim zijn!

Toscane is mooi maar het lijkt wel alsof het een groot toeristisch pretpark moet worden. Elk middeleeuws stadje heeft zijn straten en pleinen opgeknapt en trekt drommen toeristen. De prijzen zijn aangepast: de koffie is er 2 a 3x of zelfs 5x zo duur dan in gewone dorpjes. Heel veel Amerikanen lopen er rond. Maar evengoed Chinezen. In Siena laten die zich graag fotograferen bij de kunst van hun landgenoot op het plein voor de Duomo.

Het was goed dat ik al eerder in Siena was; het is met die hordes toeristen gewoon niet zo leuk. Om de Duomo in te gaan moet je tijden in de rij staan voor een ticket en daar had ik het geduld niet voor met 10 kilo op mijn rug. Dus ben ik de stad in- en gelijk weer uitgelopen. Weer verder heuvel op en heuvel af. Door wijn- en olijfgaarden. Maar ook langs uitgestrekte zandgronden: omgeploegde akkers die al winterklaar zijn.

Inmiddels ben ik een paar dagen verder en kom nergens wifi tegen. Soms toch lastiger dan verwacht. In Radicofani een dag extra gebleven om de stormen voorbij te laten razen. Zo’n klein dorpje is daar uitermate geschikt voor. Dikke maatjes met een gezellige cafebaas geworden; en er overheerlijke wild konijn gegeten. Het jachtseizoen is geopend. Met een extra deken tegen de kou er verder de dag doorgebracht. Daarna zijn we van Toscane de regio Lazio ingelopen. Wat een verschil! Aankomen in Acquapendente is een val in de welvaart. Daar is het ineens heel armoedig. Niks opgeknapte straatjes of lekkere restaurantjes. Een afhaal pizzeria is er het beste wat je er kunt vinden. En voor het eerst meegemaakt dat er alleen koud water was om te douchen: brrr..wat een armoe in de vriezige avondlucht. De straatverlichting bleek het ook niet te doen.
Nu zit ik aan het feeerieke meer van Bolsena. Het is het grootste vulcanische meer van heel Europa, lees ik overal. Prachtig meer waar een wazige zweem boven hangt. 

Onweer met onvoorstelbare hoeveelheden regen. Siena, daar zit ik nu. Het is hetzelfde soort noodweer als toen ik in Vercelli was. Maar we hebben mazzel, want we zijn hier droog aangekomen en zitten comfortabel in de jeugdherberg, in een mooie grote kamer met balkon. Enig nadeel is dat we onmogelijk de stad in kunnen. Morgenochtend misschien.

De bomen zijn nu onmiskenbaar in herfsttinten. De veranderingen gaan hard; ’s ochtends is het lang donker en om 7 uur ’s avonds is het pikdonker. Het is ’s midags een graad of 20. Heerlijke wandeltemperatuur waarin je de hele middag en route kunt blijven. In juli moest je na 2 uur zorgen dat je uit de zon bleef. Met alle ups en downs over de Toscaanse heuvels ontkom je ook bij deze temperatuur er niet aan dat het zweet uit alle porien stroomt. Er heeft nog nooit zoveel water uit mijn gezicht gestroomd. Elke avond vraag ik me af waarom ik gister mijn kleren gewassen heb. Die zweetluchten wennen niet echt.

Toscane is mooi, hoewel we ook heus wel stukken lopen die niet bijzonder fraai zijn. Dat geldt ook voor de plaatsen waar we doorheen komen. Lucca is prachtig en daar zijn we dan ook een dag gebleven.

Alto Pascio, San Miniato en San Gimignano, de stad met de vele Middeleewse torens, zijn allemaal mooi.

Ik heb het opgegeven om nog alles in detail te willen zien; dat is gewoon te veel. Vandaag kwamen we door Montereggione. Alweer zo’n bijzonder ommuurd stadje. Ik loop nu in het gebied van de Tau, een ridderorde die in de vroege Middeleeuwen pelgrims bescherming bood tegen dieven, overvallen, wolven en zomeer. Niet meer aan de orde nu. Ze zorgden voor tal van onderdakadressen voor pelgrims en daar geniet ik eigenlijk nu nog steeds van. Gelukkig voor mij is er veel gemoderniseerd. Italie lijkt zich goed aan het voorbereiden te zijn op een groeiend aantal wandelaars/pelgrims. De routeaanduiding is werkelijk goed te noemen, op wat kleine stukken na. Her en der werd gevraagd naar verbeterpunten. Op sommige stukken wordt aktie ondernomen om veiligere of fraaiere stukken te realiseren. Het aantal onderdakadressen getuigt van een vooruitziende blik: er wordt uitgebreid en vernieuwd. In een hostel vertelde iemand dat er dit jaar al 3x zoveel mensen waren langs gekomen dan vorig jaar. Met dit soort voettochten krijg ik soms het gevoel de oudheid bijna aan te kunnen raken; het verleden wat onze christelijke cultuur heeft gevormd en wat zo in mij zit.

Deze aandoenlijke Petrus met sleutel tot de hemelpoort trof ik aan in Berceto, het laatste plaatsje voor de Cisa pas. Weliswaar een heel andere Petrus dan die van Lausanne, maar deze vind ik zeker zo mooi.

De Cisa pas ligt al weer een paar dagen achter me. Het weer slaat er om voor je het in de gaten hebt. Ineens viel de regen met bakken uit de hemel, zwiepten de bomen alle richtingen uit en zaten we ’s avonds in het Ostello ons te warmen  aan het haardvuur.

Het weer was zo stormachtig dat we de afdaling naar Pontremoli over de verharde weg gedaan hebben. Op deze 24 km passeerden ons overigens slechts een handjevol auto’s en fietsers. Beneden in Pontremoli was het een stuk warmer. Het stadje zelf bleek een aangename verrassing. Toscane! De architectuur, de pleinen, de restaurantjes, alles is doordrenkt van historie en het goede leven. Wat een sferen en prachtige kleuren. Daarna kwam het fraaie Sarzana en Luna. Luna is een oude Romeinse stad uit de 2e eeuw voor Chr. Daar zijn nu nog slechts resten van te vinden sinds de bevolking uitstierf door malaria en men vertrok naar wat nu Sarzana is. Het bijzondere van de lokatie is dat het vroeger aan zee lag, terwijl deze nu echt een paar kilometer daarvan verwijderd is. Luna is voor Italianen een begrip. Het markeert de grens tussen Ligurie en Toscane met alle strijd daartussen alvorens de Italiaanse koninkrijkjes 150 jaar geleden werden verenigd in wat nu Italie is. Daarna liepen we door de marmer industrie van Carrara en Massa tot de volgende verrassing: Pietrosanta. Dat is een stadje wat een en al kunst is. Oud en nieuw, in een goede match. De vorig jaar overleden beeldhouwer Igor Mitoraj van Poolse oorsprong, had er een immens atelier en heeft de stad achtergelaten met talloze gevallen Icarus’sen. Maar ook andere kunstenaars vereerden de stad.

Ik liep een kerkje in en trof er zomaar twee muurschilderingen van Botero aan.
Tussen de plaatsen in is het dagelijks klimmen en dalen. Laag is het druk met veel verkeer en hoog is het rustig en weelderig tropisch groen, hoewel de herfst zichtbaar wordt met rode en gelige tinten. Het is genieten van de prachtige uitzichten en het zicht op dorpjes die nog hoger liggen. De olijven doen het goed.

Nu verblijven we in een echte pelgrimsherberg met een hospitalero-echtpaar in Valpromaro, een gehucht op 16 km van Lucca. We werden ontvangen met soep en wijn en zo meteen verschijnt er een maaltijd op tafel voor de 7 wandelaars. De slaapadresjes zijn
een dagelijkse verrassing. In Sarzana sliepen we bij de Capucijners; groot gebouw met ellenlange gangen en individuele kamertjes. Superrustig; meditatieve sfeer. Het deed me aan mijn kostschooltijd denken. Gezien de goede ervaring stapten we in Massa ook bij de Capucijners langs. Maar daar was het een beetje anders: een overjarig patertje liet ons een kamer met 2 schamele bedjes zien. Gelukkig waren die onbezet en we grepen de kans met beide handen aan; het was al laat en we hadden het helemaal gehad na uren dwalen in vreselijk ongezellig industriegebied langs de marmerbergen. De Mediterrannee hebben we alleen van grote afstand gezien. Het gemiddeld aantal kilometers ligt niet zo hoog. Meestal vertrekken we niet voor 8.30 en nemen voor alles de tijd. Dat draagt er wellicht aan bij dat ik de hele maand nog geen blaren gehad heb. Helaas doen mijn jubeltenen het nu minder; na 10 kilometer gaan ze vervelend opspelen. Pauzeren met de schoenen uit is dan de enige oplossing. Lena en ik hebben beiden alle tijd van de wereld;wij hebben geen probleem om er langer over te doen. Eigenlijk is dat zalig; een luxe die gewone vakantiegangers niet hebben. We zien pelgrims die strak vastzitten aan veel kilometers per dag omdat ze op tijd terug moeten zijn voor hun job.

….dit verhaaltje wacht al een paar dagen op verzending. Nergens wifi…