omzwervingen

Deze week zijn we op de Mount Everest geweest. 8848 m hoog. Niet op de top welverstaan, maar bij het basiskamp, van waaruit de echte bergbeklimmers vertrekken. Hoog genoeg voor ons. Jammergenoeg zat er geen trekking in, omdat we nogal wat tijd verloren hadden met onze auto-problemen. Vanuit Tingri dachten we even op en neer te gaan met de twee jeeps, die op dat moment zonder panne waren. We propten ons er met zijn allen in. Dat was een kleine vergissing in de afstand. Het kostte ons 4 uur om over het indrukwekkende, doch zeer stenige landschap, het tentenkamp van de mount Everest te bereiken. Heel leuk om daar even te zijn en wat fotoos te nemen. Maar qua ervaring haalde het niet bij mijn eigen" bereiken van de top" van de Mount Kailash. Daarna was het weer 4 uur terug hobbelen. Niet te vergeten dat we inmiddels allemaal tamelijk vermoeid aan het raken waren. Alsmaar heel primitieve onderkomens; 12 dagen geen douche gezien; kamers soms wel soms geen werkend pitje aan het plafond; als je 's nachts naar het toilet moet moet je meestal ver naar buiten in de vrieskou zoeken naar een gat in de grond. Kortom, het verlangen naar een klein beetje comfort nam met de dag toe. Het eten in Tibet is op zich goed, maar wel eenzijdig. We hebben dagen niet veel  meer gegeten dan noodle-soep, gebakken rijst met een beetje groente of vlees er doorheen, thee of yak thee( vind ik niet lekker; erg vet). Nu zitten we dan in Katmandu. Hier is het de hemel op aarde vergeleken met Tibet. Er is van alles. En we hebben eindelijk weer eens onze haren kunnen wassen. Hoe gewone dingen een luxe kunnen worden! en dan te beseffen dat Tibetanen nu voor de winter staan en zich in al die primitieve omstandigheden staande kunnen houden. Ik heb daar veel waardering voor. Het is een stoer volk. Ik gun ze natuurlijk wel meer vooruitgang. De manier waarop de Chinezen denken daar de vooruitgang te moeten brengen is echter meer dan  stuitend. Het is kolonialisme van het ouderwetse soort. We hebben veel wegwerkzaamheden gezien. Ik denk dat je over 5 jaar heel Tibet als over een snelweg kunt gaan bezoeken. Nu zie je her en der groepen Tibetanen met een schop en de hand aan wegen werken terwijl chinese opzichter en met de handen in de zak bij staan te bevelen. Het zit er dik in dat over enige tijd meer Chinezen in Tibet wonen dan Tibetanen. Ze worden dan als vanzelf een minderheid. De chinese cultuur overheerst nu al in bepaalde plaatsen zoals b.v. in Ali in het westen van het land. Dat is een grensplaats (met India) en er zitten heel veel militairen, met alle (niet positieve) invloeden van dien. Tibetanen zijn heel devoot en toegewijd; chinezen zijn grof en dominant. Ik weet dat het een generalisatie is, maar toch zag ik het steeds weer. Echte Tibetaanse dorpjes zijn prachtig: vierkante lage huizen met vlaggetjes op het dak; mooi beschilderd houtwerk rond ramen en deuren; hoog opgestapelde gedroogde yakplakken die ze gebruiken om te stoken. In Tibetaanse restaurantjes zit je altijd rond de vierkante lange kachel, die gestookt wordt op yak- of schapenpoep, te wachten tot het water gekookt is voor je thee. het is er altijd gezellig en lekker warm. Dit beeld verandert totaal met de Chinese komst; ze bouwen saai en lelijk. Het enige aantrekkelijke is de chinese keuken: met een groep eten aan een ronde draaitafel vol heerlijke gerechten met groente en vlees zorgde soms voor een welkome afwisseling in het menu. Over de Tibetaanse cultuur is natuurlijk nog heel veel meer te zeggen. Ik heb nog weinig of niets geschreven over hun geschiedenis en over de pracht van hun tempels en het leven van de monniken. Op onze reis hebben we veel beroemde en prachtige tempels gezien. De verhalen erbij en eromheen zijn soms nog kleurrijker dan de objecten zelf. Dat is nu teveel om samen te vatten in dit internet cafe. Ik bewaar nog wat verhalen voor later.

Sinds het laatste bericht zijn er 3 weken verstreken. In die tijd is er heel veel gebeurd en zijn we een groot deel van Tibet doorgereden. Internetten onderweg was niet mogelijk omdat de schaarse internetcafees onderweg mij geen toegang gaven tot mijn weblog. Het lijkt erop dat de Chinezen weblog-verkeer controleren en/of blokkeren. Nu zit ik in Kathmandu in Nepal en hier is vrije communicatie.

Tibet hoort, wat mij betreft, tot de top 3 van mooiste, enerverendste en indrukwekkendste reizen die ik ooit gemaakt heb. Wat een fantastische landschappen;  daar kan ik geen passende superlatieven voor bedenken. Tibet is landschappelijk groots, leeg en zeer gevarieerd. Er groeit niet veel, maar stenen kunnen ook vele vormen en kleuren hebben. En de sneeuwtoppen van  de Himalaya-ranch waren altijd op de  achtergrond; soms ver weg, dan weer dichterbij. Het sneeuwniveau ligt op deze tijd van het jaar vrij hoog. op 5000 m is er nog niet overal sneeuw. Bovendien hebben we heel erge mazzel gehad met het weer. Volgens zeggen was het nu 5 graden warmer dan het gemiddelde. Overdag was het bijna altijd zonnig en warm; 's nachts meestal rond het vriespunt, maar veelal een heldere sterrenhemel met een helschijnent maantje en een goed zichtbare melkweg. We hebben 3 weken gereisd op hoogtes tussen de 4500 en 5500 m met kleine uitschieters naar boven en beneden. De acclimatisatie in Lhasa is goed geweest. We hebben geen echte zieken in de groep gehad. Wel had iedereen last van kortademigheid bij de geringste inspanning (bukken om je schoenveters vast te maken maakt je al buiten adem) en sommige hadden problemen met slapen vanwege luchtgebrek. Ik vind dat mijn conditie het goed gehouden heeft. Met 3 Toyota jeeps hebben we een paar duizend kilometer afgelegd door het ruige ontoegankelijke noord westen en zuiden (route: vanaf Lhasa westwaarts naar Raka, dan noordwaarts via Tsochen, Gerze, Napuk naar Ali, dan zuidelijk naar Tsada/ Tolingen, de Mount Kailash en het Manasoravar-meer, Paryang, Saga en via Tingri naar de Mount Everest. Van daaruit de Himalaya doorgestoken naar Katmandu in  Nepal. Zonder 4-wheel drive kom je in Tibet nergens. In het noorden zijn er uberhaupt geen verharde wegen en de routes door de bergen over hoge passen zijn soms nauwelijks te nemen en/of levensgevaarlijk. Onze Toyotas hebben het er dan ook niet zonder kleerscheuren vanaf gebracht. Het ploeteren door zand, stenen, modder en ijs vergden de nodige krachtsinspanning van de auto's en de groep. Gelukkig zijn Tibetaanse chauffeurs niet voor een gat te vangen. Met veel inventiviteit wisten ze b.v. een vastgelopen Toyo uit modder en sneeuw te trekken op een hoge pas. Overigens helpt iedereen elkaar in zulke moeilijke omstandigheden. De rit heeft 2 lekke banden opgeleverd (valt nog mee), een auto die het helemaal niet meer deed(accu laadde niet meer op) en door een van onze andere Toyo' s gesleept moest worden plus (door heel ruig gebied) een frontale botsing met een politieauto op een smal bergpad langs een ravijn…… Ik zat in die auto toen dat gebeurde. Bloedstollend!  Gelukkig was niemand gewond van onze auto. De politieauto kwam duidelijk met veel te hoge snelheid een niet te overziene bocht om terwijl het pad ter plaatse heel smal was; beide auto's konden niet uitwijken (ravijn!) en remmen was niet voldoende. Beide auto's behoorlijk in elkaar. De chauffeur van de politieauto bloedde flink in zijn gezicht, maar na liefdevole verzorging van Mayke en mij bleef de schade gelukkig beperkt tot een snee boven zijn linkeroog. Daarna zat de schrik er toch wel wat in. Onze auto kon wonderwel nog rijden. Na een uurtje werken om wat loshangende delen en een ontzette bumper te verwijderen, de ventilator te fatsoeneren en de radiator in model te brengen zetten we onze tocht voort. Helaas bleek de radiator zo lek als een mandje. Bij een riviertje vulden we alle beschikbare petflessen om de radiator weer aan te vullen. We konden er 10 minuten mee rijden en dan was de radiator weer leeg gelekt. Die dag hebben we zo elke 10 minuten gestopt om water te scheppen en er in te gooien. Riviertjes waren er wel hier en daar, maar soms diep beneden de weg; na een paar keer was ons teamwork perfect. Twee gooiden lege petflessen naar beneden en 2 vulden die in de rivier en gooiden de volle naar boven. Per stop moesten we zo'n 20 liter water organiseren voor de radiator. In het donker kwamen we aan op onze bestemming. Let wel: onderweg kom je dan helemaal geen huis of mens tegen; je bent dus genoodzaakt om alle problemen zelf op te lossen. Wat dat betreft leek deze trip veel op mijn Sahara trip in '84-'85.

Een van de hoogtepunten in Tibet is het lopen van de Kora (=pelgrimstocht rond een heilige plaats)rond de heilige berg Kailash. Dat is een route van 52 km rond de berg Kailash. De meeste mensen lopen die in 3 dagen, maar er zijn fanatiekelingen die hem in één dag lopen (een van onze chauffers b.v.).  Voor Tibetanen is het een must om dit een keer in het    leven te doen. Als je hem loopt zijn al je zonden je vergeven! Bij deze berg begon de verspreiding van het Boedhisme als religie in Tibet; vanuit India. De traditionele oude Bon religie verloor het hier van het Boedhisme. Op verschillende plaatsen rond de berg kun je de voetafdruk van Boedha tegen komen in een steen……Er zijn veel gedenkplaatsen onderweg en muurtjes of bergjes van manistenen; dat zijn stenen tafels met ingebeitelde inscripties. Het "o mani padme hum"  is de meest gevleugelde spreuk/mantra. Overal kom je die tegen. Het is ook de spreuk die eindeloos en ontelbare keren herhaald wordt bij het draaien van de gebedsmolens. Hoe vaker je het herhaalt hoe meer kans je maakt op het Nirwana (de hemel) en je in je volgende leven terugkeert als een beter mens. Ook Indiers komen hier naar toe om de Kora te lopen. Nou ja " lopen"; we zagen nogal wat Indiers koukleumend op een paardje zitten. De berg zelf is nog nooit beklommen. Hij is heilig; dus het mag ook niet. Deze berg staat ook voor de bron van 4 belangrijke rivieren in Azie: de Indus, de Gangus, de Brahmaputra, en de Sutlej.  Bij het ronden van de berg ga je een pas over van 5630 m. Je start op ongeveer 4900 m en klimt de eerste dag iets van 200 m en de tweede dag 500 m. We startten vol goede moed met de hele groep van 12 de eerste dag van 20 km. Maar lopen op die hoogte is geen sinecure. Je moet het langzaam doen; je eigen tempo aanhouden en op tijd rusten. Eind van de dag waren er toch meer mensen kapot dan ik verwacht had. Ik kwam, samen met een ander, als eerste aan en voelde me goed. Onze overnachting leek meer op een "stal"; een hok waar 6 bedden stonden samengepakt. 's Avonds begon het te sneeuwen en te waaien. Erg koud. In een tent warmden we ons bij de kachel en lieten de simpele maaltijd goed smaken. De volgende ochtend gingen er 7 van de groep terug  naar het uitgangsdorp Darchen. In het donker vertrok ik met nog 4 groepsleden voor de zware klim naar de top. Gelukkig was het weer verbeterd. We hebben uren stukje bij beetje de stenige helling genomen. Het werd alsmaar gladder en besneeuwder. Over een beekje  gleed ik uit op een gladde steen. Ai, mijn linkerknie! Gelukkig niet echt ernstig. Het laatste stuk, toen de kleurige Boedhistische gebedsvlaggetjes al in zicht waren, kreeg ik pas echt problemen met mijn ademhaling. Het werd 2 stappen zetten en 4 minuten bijkomen. Hoewel ik al mijn bagage gedragen heb (was niet zoveel) hadden wij 2 dragers bij ons voor de slaapzakken van de andere 4 en een gids. Een van de dragers trok mij op een gegeven omhoog over een ijzige steile rotspartij. Hij deed dat heel snel; fijn omdat ik alsmaar weggleed; maar door de snelheid in stijgen kwam ik toen bijna niet meer bijgehijgd. Dat is best een enge ervaring. Het lijkt alsof je er in blijft. Toen pas begreep ik wat andere groepsleden al op veel lagere hoogte hadden meegemaakt. Wat een triomf dat wij als 5 vrouwen de top haalden! Ik zal dat nooit vergeten. Ik heb nooit eerder op zo'n grote hoogte gelopen. Misschien is het ook wel de enige en laatste keer in mijn leven. Op de top was  het een zeer emotionele bedoening. Behalve  gekleurde gebedsvlaggetjes zie je er de kleurrijkste Tibetanen. Zij, die het om religieuze redenen lopen, hebben al hun mooiste kleren, hoedjes en sieraden aan. Prachtig om te zien. Hele families, zelfs met babietjes op de rug, doen het. Ook mooi versierde yaks met volle bepakking komen de berg op.  Daarna begint de steile afdaling; eerst over gladde steile stenen, waar ieder maar zijn eigen route verzint. Later over mossige drassige gronden en onhandige keiformaties. Een stevige koude wind  blies ons in het gezicht toen we aan de oostkant van de berg liepen. Die nacht sliepen we weer in een zelfde soort onderkomen; de euforie verdreef vermoeidheid en ongemak; hoewel het eten nergens zo smerig is geweest als daar. Uiteindelijk is het belangrijkste dat je goed en warm kunt slapen. Ik moet zeggen dat mij dat altijd goed gelukt is. De laatste ochtend hadden we nog een relatief gemakkelijke wandeling van 12 km langs de mooie rivier en werden we door de rest van de groep binnengehaald als helden. Ik ben inderdaad een fantastische ervaring rijker!

Nog even een klein berichtje; voorlopig het laatste. Vandaag naar Ganden geweest, ten oosten van Lhasa. Daar is een klooster hoog in de bergen wat ten tijde van de culturele revolutie ('66 – '76) door Chinezen bestormd en vernield is geweest. Monniken werden doodgeschoten, gevangen genomen of vluchtten. Het is het klooster waar de orde van de geelkapmonniken (Gelugpak) werd opgericht door Tsongkapa in de 15de eeuw. Het merkwaardige nu is dat met de steun van Chinezen het klooster weer helemaal opnieuw opgebouwd werd. Een klooster is niet een gebouw maar altijd een groot complex van vele gebouwen; eigenlijk meer een dorp. Er om heen ligt een gebedsroute, de Kora. Die hebben we vanochtend gelopen. Een prachtige wandeling van een paar kilometer  over rotspaadjes langs ravijnen met fantastische vergezichten. het is een heilige route dus onderweg zie je allerlei betekenisvolle dingen. Stoepa's met offergaven met b.v. kleine stenige torentjes, waarin de as van een overledenen zit. We passeerden ook een plek waar lijken van overledenen naar toegebracht worden voor de gieren. Er lagen wel resten en er boven cirkelden arenden of gieren, maar een echt lijk zagen we toch niet. Het schijnt hier zo te zijn dat jongens tot 16 jaar mee moeten helpen bij het in stukken snijden van een lijk voor de gieren opdat ze zelf een lang leven zullen hebben…….Onze gids had dat meerdere malen gedaan, zei hij.
De paranoia van de Chinezen gaat overigens heel erg ver; zelfs in de bergen is de Big Brother watching you:  op een bergtop zagen we een paal met een camera die 360 graden rond kunnen kijken. Daar hangt Lhasa vol mee,maar het is toch ongelooflijk dat je zelfs in de bergen niet ongezien kunt lopen.

Morgen verlaten we Lhasa en gaan we met de jeeps op pad. Een nieuw bericht zal dan nog wel even duren; waarschijnlijk kan ik pas in Kathmandu weer een internet cafe vinden en dan is het al eind september.

We zitten hier in een hotelletje tegenover de Jokhang tempel. Dat is in het hart van de stad.  Zodra je buiten  komt gaan er drommen Tibetaanse pelgrims voor je neus langs. Allemaal in dezelfde richting, want ze lopen de Kora om de tempel heen en dat doe je altijd rechtsom. Het is een kleurrijk gezicht; de meeste mensen lopen in traditionele kledij en m.n. de vrouwen versieren  zich prachtig met de mooiste sieraden met koraal en turkoois. De hoofdtooi is ook iets bijzonders om naar te kijken. In de ene hand hebben ze een gebedsmolen en in de andere de gebedskralen. De Jokhang tempel is het oudste gebouw van Lhasa; gebouwd ter demping van een meer; feitelijk is de stad daar ontstaan in de 7de eeuw. Het was flink dringen om 9 uur  's ochtends om daar binnen te kunnen komen. Er zijn hier veel toeristen; niet veel westerlingen, maar Chinezen. Sinds hun welvaart toeneemt gaat ook hun toeristisch gedrag met sprongen vooruit. De aanwezigheid van de Chinezen als bezetter is overigens behoorlijk intimiderend. Overal paraderen de militairen met geweren in de aanslag tussen de pelgrims door de straten en midden op de straat zie je tentjes met politie en militairen. Zelfs op de daken zitten gehelmde schutters met walkie talkies. Vanaf het dakterras van ons hotel heb ik daar een goed zicht op.  Geen twijfel mogelijk of er sprake is van bezetting ja dan nee. Het is dreigender dan ik verwacht had. Natuurlijk lijkt het alsof iedereen gewoon zijn gang gaat maar ik heb geen idee wat er achter de schone schijn schuil gaat. Lhasa is behoorlijk uitgebreid met nieuwbouw; als ze zo door gaan is er over een aantal jaren slechts nog een Tibetaanse  minderheid over. Bepaalde delen van de stad zijn best luxe. Voor het Potala paleis is een oerlelijk groot Chinees plein gemaakt waar 's avonds een waterballet geshowed wordt. De Chinezen lijken er een soort efteling van te maken. Maar daar kwam ik niet voor. We proberen zoveel mogelijk van het culturele erfgoed te zien en iets te begrijpen van het Tibetaanse Boedisme. Dat laatste is nog niet zo eenvoudig. Er zijn zoveel Boedha's!!  De geschiedenis van de Dalai Lamas begin ik al aardig in beeld te krijgen. Dat lijkt me wat sneller te begrijpen. De toewijding van de Tibetanen is enorm. Het prosterneren is daarvan een bewijs; ze laten zich op de grond vallen met hun handen en kruipen dan naar voren. Vervolgens staan ze weer op en doen 3 stappen voorwaarts. Er zijn pelgrims die zo tientallen kilometers afleggen. Heel bizar.

We hebben uiteraard het beroemde Potala paleis bezocht. Overdag en 's avonds. Het is een indrukwekkend mooi gebouw. Veel tijd om het goed van binnen te bekijken kregen we niet: je mag er niet langer dan 1 uur rondlopen!  

Vandaag ook 2 monasteries hier in de omgeving bezocht: Deprung en Sera. Deprung is het klooster waar de Geelkapsekte (waar de Dalai lama van is) vandaan komt. We hebben vandaag o.a. een "debat" meegemaakt van monniken. Meer een ritueel dan een debat en vermakelijk om te zien hoe die pubermonnikjes fanatiek bezig zijn. We hebben ook gezien hoe kindertjes in het klooster gezegend worden (voor een goed en gezond leven) met  een zwarte streep op hun neus. Dit zijn een paar voorbeeldjes van de rituelen die we hier de hele dag meemaken.

Als wandelpoolers gaan we vanzelfsprekend overal te voet heen; we hebben geen noemenswaardige hoogteproblemen meer, hoewel we na elke steile trap bij een klooster nog wel lopen te hijgen. Ik denk dat dat zo blijft. In ieder geval is mijn conditie prima.

Lhasa; we zijn hier gisteravond aangekomen. De treinreis was een belevenis, die ik iedereen kan aanraden. Van Chengdu via Lanzhou naar Lhasa is ongeveer 3500 km; een omweg van jewelste. We hebben er 2 nachten en 2 dagen over gedaan. We hadden met zijn zessen een zgn hardsleeper. Na de instap in Chengdu hebben we die moeten bevechten op de Chinezen die er al op zaten maar geen gereserveerde plaatsen hadden. Ik herinnerde me ineens een zelfde gang van zaken van een eerdere reis in het Oosten. No hard feelings daarna; de Chinezen deelden eten en onbekende lekkernijen met ons. Ik sliep helemaal bovenin op de 3de verdieping, waar ik als een aap in moest klauteren. Na Lanzhou werd de route echt heel erg mooi. En vanaf Golmud in de provincie Qinghai hebben we permanent boven de 4500 m gereden. Dat was nog een hele dag. Het hoogste punt boven de 5000 m duurde niet zo lang, maar uren boven 4500 m trekt toch ook niet iedereen probleemloos. Van onze groep gingen 2 vrouwen aan de zuurstofslang! Elk bed heeft een eigen toevoer voor zuurstof. Dat is allemaal heel goed geregeld. Eigenlijk is alles prima voor elkaar. Om de haverklap komt er een karretje langs met fruit, of ndere zaken. En rond etenstijd komen ze met bakken eten langs. En dat was helemaal niet slecht; best lekker, al weet ik niet precies wat ik allemaal gegeten heb. In de trein heb je ook tappunten met heet gekookt water. Je kunt dus zelf je kopje thee of koffie maken. Ik heb genoten van de landschappen m.n. op de laatste dag. Heel weids bergland; kaal; met wat mossige begroeiing. Kuddes yaks, dzo's, schapen en paarden. En dan die bergketens met de besneewde toppen: heel mooi tegen die azuurblauwe luchten.

We blijven 4 dagen in Lhasa. Van hieruit zal ik nog een keer berichten. De internet verbinding is overigens supertraag en ik begrijp dat er verder in Tibet weinig internet mogelijkheden zullen zijn.

Om met de trein van Chengdu in Lhasa te komen reis je helemaal over Lanzhou in het noorden. Een flinke omweg als je op de kaart kijkt. Als ik het wel heb is het meer dan 3000 km. Niet verwonderlijk dus dat deze trip meer dan 48 uur duurt. Ze hebben in de trein ook zuurstofmaskers voor mensen die hoogteproblemen krijgen. Een hele geruststelling!